Zabytki LGD

Gmina Czarna

Zespół Pałacowo-Dworski wraz z obiektami gospodarczymi w Przyborowie z 1918 r.;

Dwór w Przyborowie powstał w 1894 r. z inicjatywy Mikołaja Reya, działacza SL Piast, posła do parlamentu wiedeńskiego, marszałka powiatu pilźnieńskiego. Autorem projektu dworu wzniesionego w stylu zakopiańskim był znany malarz i pisarz Stanisław Witkiewicz (ojciec).Dwór został wybudowany na planie prostokąta. Budowla jest jednokondygnacyjna, posiada jedynie piętrową część zachodnią. Dwór jest murowany, wyposażony od frontu i od strony parku w trzy ryzality oraz w niegdyś przeszkoloną werandę. W 1970 r. został częściowo spalony i od tego czasu do chwili obecnej jest w stanie kompletnej ruiny. Do dnia dzisiejszego po dawnej świetności dworu pozostały jedynie dwa kwiatowe ornamenty po wewnętrznej stronie balkonu, natomiast w parku można podziwiać piękne, stare, rozłożyste dęby. W czasach najlepszej świetności, kiedy to właścicielem dworu był Mikołaj Rey, do Przyborowa przyjeżdżali na polowania Henryk Sienkiewicz z synem, Wincenty Witos i Ignacy Jan Paderewski. W 1917 r. rodzina Jabłonowskich – córka Mikołaja Heleny i księcia Józefa Jabłonowskiego, przejęła cały majątek Reya w Chotowej, Przyborowie i Głowaczowej. Księżna Jabłonowska zasłynęła dzięki prowadzonej działalności charytatywnej oraz pomocy miejscowej ludności. Do dzisiejszego dnia nadal żywa jest pamięć o księżnej, która w czasach okupacji hitlerowskiej prowadziła działalność konspiracyjną, dostarczała więźniom obozu koncentracyjnego w Pustkowie żywność, jak również ukrywała w swoim domu partyzantów.

Cmentarze w Czarnej, Róży, Starej Jastrząbce z I wojny światowej;

Cmentarze wojenne są obiektami leżącymi poza terenem cmentarza parafialnego. Teren cmentarza wojennego musi być wyznaczony poprzez ogrodzenie murowane, siatkę, parkan, żywopłot lub drzewa znajdujące się w odpowiednim układzie. W miejscowości Czarna w powiecie dębickim znajduje się cmentarz wojenny spełniający wszystkie powyższe wymagania. Jest to cmentarz z okresu I wojny światowej. Cmentarz zajmuje powierzchnię równą 0,03 ha. Na terenie cmentarza znajdują się mogiły 38 żołnierzy, między innymi 2 żołnierzy niemieckich, 9 żołnierzy austriackich, 16 rosyjskich, oraz 11 mogił innych narodowości.

Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Borowej.

Za datę powstania parafii uznaje się rok 1942. Kościół wybudowano nad chotowskim potokiem, a wsławił się niezwykłym obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem. Niedaleko znajduje się Grota Najświętszej Marii Panny, która zbudowano w 1958 r. wraz z cudownym źródełkiem. Wzrok przykuwa również stojący nad rzeczką zabytkowy pomnik św. Kajetana. Obok świątyni podziwiać można głazy, w które wmurowano kamienie z La Salette, Góry Karmel, Olimpu i Picode Ameto.

Dworek myśliwski i park podworski z XIX w. w Chotowej-Słupie

Kapliczka

Zlokalizowana jest na posesji E. Krzysztofczyka. Wzniesiona została w drugiej połowie XIX wieku z fundacji Romerów, właścicieli (lub dzierżawców majątku). Odnowiona została w 1977r. Z cegły, otynkowana, kryta blachą. Zbudowana na rzucie kwadratu z absydą, ujęta w narożach lizenami, z dwubocznie zamkniętymi oknami i prostokątnym wejściem oraz małą wnęką w szczycie. Wewnątrz ołtarzyk murowany, obraz Matki Boskiej Odporyszowskiej, uszkodzona rzeźba ludowa Chrystusa Ukrzyżowanego i porcelanowa figurka NP. Maryi Niepokalanie Poczętej.

Krzyż drewniany

Zlokalizowany w pobliżu szkoły. Wzniesiony około 1912r. przez Wojciecha Kurosia, następnie kilkakrotnie obniżany. Drewniany, z metalowym wizerunkiem Chrystusa

Kapliczki szafkowe

Nie są zabytkami tak jak wiele krzyży rozsianych po całej Borowej. Wpisane są one w krajobraz wsi i świadczą nie tylko o folklorze, ale i o odbiciu twórczego ducha i upodobań artystycznych wykonawców i dużej wierze mieszkańców. Wiek kapliczek szafkowych to lata (najstarsza 1945) do czasów obecnych. Zinwentaryzowanych przez ks. Jana Rzepę autora opracowania ”Kapliczki figury i krzyże przydrożne na terenie diecezji tarnowskiej’ Schematyzm diecezji tarnowskiej 1986r. jest 6 kapliczek szafkowych. Autorem niektórych krzyży, stawianych na różne okoliczności był rzeźbiarz ludowy Jan Wiatr z Czarnej. (krzyż w lesie na „Pogorzeli” wzniesiony w 1950r. z fundacji gromadzkiej z drewnianym wizerunkiem Chrystusa).

Kapliczka szafkowa na słupie Borowa Wielki Koniec, (1969 r.) wzniesiona w miejsce starszej

W miejscowości Czarna obiektami, które są w ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ( oczekują na wpis do rejestru. )Kościół p.w. Matki Bożej Nieustającej Pomocy, murowany, zbudowany w 1904r. z częściowym wykorzystaniem murów dawnego młyna, rozbudowany w latach 1975 – 1977, w 1988r. odnowiono elewację, min. Obłożono piaskowcem skarpy, cokół. Wyposażenie: ławki, konfesjonały wyk. W latach 60-tych Ołtarze z 1908r. wyk. W. Galus, witraże z lat 90-tych, wykonała pracownia Anny i Ireneusza Zarzyckich z Krakowa). W latach 90-tych przeprowadzono konserwację ołtarzy, ambony i chrzcielnicy. Zabytkowy ołtarz wyk. w 1925r. przez W. Galusa, kościół w Czarnej Dawna szkoła murowana z początku XX wieku (obecnie Dom Nauczyciela) Kapliczka obok ul. Krakowska przed przejazdem kolejowym, drewniana, koniec XIX wieku

Architektura budownictwa drewnianego:

dom ul. Słowackiego 4, drewniany 1934r.
dom ul. Słowackiego, drewniany 1892r.
dom ul. Słowackiego 25 drewniany lata 30-te XX wieku
dom ul. Witosa 1, drewniany 1939r.
dom Witosa 21 drewniany 1945
dom Witosa 22, okres międzywojenny
dom Witosa 46, drewniany lata 30-te XX wieku

W miejscowości Jaźwiny obiektami, które są w ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków to:

Kapliczka przy drodze do Czarnej. Fundowana ok. połowy XIX w. przez Sobiesława Perkowskiego. Drewniana, konstrukcji słupowej, na kalenicy wieżyczka na sygnaturkę. Drzwiczki prostokątne przeszklone. Wewnątrz kapliczki obraz Matki Boskiej Różańcowej, ludowy, ok. 1890; rzeźby: Matki Boskiej i Chrystusa na Krzyżu, w. XIX; figura gipsowa N.P. Maryi Niepokalanie Poczętej. Kapliczka, parc. Nr 61. Zbudowana w 1864 r. Drewniana konstrukcji słupowej, oszalowana, kryta blachą. Na planie kwadratu, z daszkiem dwuspadowym. Wejście prostokątne. W szczycie rzeźba Serca Jezusa, ludowa, z czasu budowy, pod nią data budowy i inicjał PNORP. Wewnątrz ołtarzyk z czasu budowy, w nim obraz N.P. Maryi; malowany na szkle Ireneusz Kozłowski 1948r.; drewniany krzyż ołtarzowy; oleodruk bł. Jana z Dukli. Kapliczka, parcela nr 5. Fundowana w 1883 r. przez Mikołaja i Zofię Augustynów. Drewniana konstrukcji słupowej, oszalowana kryta blachą na planie prostokąta, z daszkiem przyczółkowym; na kalenicy wieżyczka z sygnaturka z kutym krzyżem. Drzwiczki prostokątne, przeszklone, nad nimi napis fundacyjny. Wewnątrz oleodruk M.B. Kalwaryjskiej, koniec XIX w.; rzeźby ludowe: dwóch świętych biskupów, z datą 1883r; Chrystus Frasobliwy i Chrystus Ukrzyżowany, koniec XIX w. Dwa lichtarze drewniane z datą 1897r. Obraz Biczowania Chrystusa. Kapliczka, parcela 238. Fundowana koniec XIX w. przez Rembałę. Z cegły, bielona, kryta blachą. Na planie kwadratu, nakryta stropem z daszkiem dwuspadowym. Elewacja zwieńczona gzymsem; we frontowej ścianie prostokątne wejście z wnęką na szczycie. Wewnątrz reprodukcja M.B. Kalwaryjskiej; oleodruk z przedstawieniem Koronacji N.P. Maryi i figurka gipsowa N.P. Maryi Niepokalanie Poczętej Krzyż parcela Nr 73 Fundowany 1880r. przez Mikołaja Augustyna jako wotum za unikniecie zarazy. Krzyż wymieniono w roku 1977, zachowano pierwotne rzeźby, drewniany, z rzeźbionym w drewnie wizerunkiem Chrystusa, ludowym oraz płaskorzeźby: Matki Boskiej Bolesnej i św. Jana Ew., osłonięte blaszanym zadaszeniem.

W miejscowości Róża obiektami, które są w ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i oczekują na wpis do rejestru:

Kapliczka usytuowana na parceli nr 230 - własności J. Żmudy. Wzniesiona w roku 1864r. z cegły otynkowana, kryta blachą. Prostokątna z gzymsem koronującym profilowanym i szczytem z okapem i odcinkowo zamknięta wnęką. Na dachu wieżyczka drewniana, sześcioboczna, z latarnią i baniastym zwieńczeniem. Wewnątrz obraz Matki Boskiej Różańcowej z św. Dominikiem i Katarzyną Sieneńską, barokowo - ludowy z w. XIX.
Kapliczka usytuowana na parceli nr 64 – własność J. Pary. Wzniesiona ok. 1900r. z fundacji Stanisława Gurgi. Z cegły, otynkowana, kryta dachówką. Prostokątna z odcinkami gzymsu w zwieńczeniu bocznych ścian i gładkim szczytem. Na dachu wieżyczka drewniana, sześcioboczna, z latarnią i baniastym zwieńczeniem pobitym blachą. Wewnątrz ołtarzyk o ludowych tradycjach, barokowy, z pilastrami i główkami aniołków, w nim rzeźba Matki Boskiej na półksiężycu (niegdyś z Dzieciątkiem) barokowo – ludowa. Krzyż drewniany z wizerunkiem Chrystusa.
Kapliczka usytuowana na parceli nr 195 – własność J. Bucha. Wzniesiona w miejscu poprzedniej po roku 1945. z fundacji gromadzkiej. Neogotycka, z cegły, kryta blachą. Prostokątna , z półkolistym zamknięciem. Wejście i okna zamknięte ostrołukowo. Szczyt schodkowy z wnęką i ułożonymi po bokach z cegieł krzyżami wgłębnymi. Wewnątrz reprodukcja obrazu Matki Boskiej z Dzieciątkiem.
Krzyż drewniany usytuowany na parceli nr 98 - własność S. Żmudy. Wzniesiony po 1848r, kilkakrotnie odnawiany. Drewniany, z ozdobnymi zakończeniami ramion i metalowym wizerunkiem Chrystusa.

Gmina Dębica

Kapliczka murowana (domkowa) z figurą N.M.P Niepokalanie Poczętej zlokalizowana po lewej stronie drogi z Braciejowej do Gumnisk na koronie skarpy. Czas powstania 1843 r. Pokryta jest dachówką ceramiczną. Kapliczka została poświęcona w dniu 16.10.2001r. na pamiątkę 24 rocznicy pontyfikatu Papieża Jana Pawła II.

Gródek stożkowaty „Zamczysko” to stanowisko archeologiczne powstałe w XIII w. wpisane do rejestru zabytków Grodzisko wpisane do rejestru zabytków. Znajduje się w odległości 1 kilometra od centrum wsi w kierunku północno – wschodnim na szczycie „ mitycznej” góry Okop

Kościół parafialny p. w. Św. Jana Chrzciciela w Brzeźnicy wzniesiony w stylu neogotyckim w latach 1905-1906r. wg projektu znanego architekta krakowskiego Sławomira Odrzywolskiego. Poświęcony w 1907 r. przez bp L. Wałęgę. Neogotycki charakter budowli podkreśla wyposażenie wnętrza zbogacone pojedynczymi obiektami z okresu renesansu i baroku. Kościół murowany z cegły oraz piaskowca, na rzucie zbliżonym do krzyża łacińskiego, z dachem dwuspadowym, przykryty blachą miedzianą. Polichromia wnętrza z 1936 r., a cenniejsze zabytki to: ołtarz boczny rokokowy z połowy XVIII wieku w nim figura ukrzyżowanego Jezusa Chrystusa, obrazy barokowe z XVIII w: św. Stanisława Bpa. i św. Jana Chrzciciela oraz chrzcielnica drewniana z XVIII. Kościół wpisany w rejestrze zabytków pod poz. A-107 w dniu 07.12.2004 r. Zlokalizowany przy drodze wojewódzkiej Dębica-Mielec po stronie lewej w kierunku Mielca.

Kaplica cmentarna w Brzeźnicy murowana wybudowana w połowie XIX wieku, właścicielem jest Parafia Rzymsko-Katolicka. W 1982 roku wykonany był jej remont. Zaskakuje pięknem, wdziękiem i powagą, zachowaną pomimo lekkości architektury. Wybudowana na planie prostokąta, z węższą częścią ołtarzową zamkniętą prostą ścianą ma okna i drzwi zakończone trójkątnie. Wejście poprzedza płytki portyk wsparty na dwóch parach kolumn, osłonięty daszkiem okapowym. Fasadę wieńczy dwustrefowy szczyt o falistej linii zdobiony spływami i dwoma płytkimi niszami zamkniętymi odcinkami łuku. Budowlę obiega plastyczny profilowany gzyms, nad dwuspadowym dachem góruje wysmukła, obita blachą wieżyczka na sygnaturkę. Zniszczone sklepione wnętrze zachowało ślady polichromii, z czytelnym jeszcze przedstawieniami św. Heleny i św. Antoniego z Dzieciątkiem. Ściany wzbogacono wnękami zamkniętymi półkoliście.

Cmentarzysko kurhanowe „Las Borek” w Brzeźnicy z XI-XII wieku wpisane do rejestru zabytków

Kapliczka słupowa w Głobikowej przysiółek Kamieniec z drewnianą figurką Św. Jana Nepomucena

Murowana zlokalizowana po prawej stronie drogi do Braciejowej obok ogrodzenia przekaźnika TV, wybudowana w 1930 roku. Odremontowana w 1975 r. i otynkowana przez pracowników budujących stację przekaźnikową. Budowla dwustopniowa, na rzucie kwadratu. Figurka uszkodzona podczas działań wojennych (odstrzelona głowa). Po 1945r., ludowy rzeźbiarz pan Józef Rzeczycki uzupełnił rzeźbę o brakujący element.

Kapliczka murowana (domkowa) z obrazem Matki Bożej Nieustającej Pomocy zlokalizowana przy drodze gruntowej do Głobikówki wybudowana w II połowie XIX wieku. 67/4. Kapliczka murowana z cegły, tynkowana, na rzucie prostokąta, przykryta dwuspadowym daszkiem. Na tynku umieszczona data 1930 upamiętniająca budowę. Kapliczka murowana domkowa z oleodrukami Serca Jezusa i Serca N. M. P. zlokalizowana przy drodze lokalnej do Głobikówki, pod grabem, naprzeciwko sklepu spożywczego. Powstała w I połowie XIX wieku. Kapliczka murowana, tynkowana, na rzucie prostokąta, przykryta dwuspadowym daszkie

Park podworski „Słotwinówka” z aleją dojazdową powstały w I połowie XIX w. wpisany do rejestru zabytków 30.11.1985 r. Park jest własnością Agencji Nieruchomości Rolnych w Rzeszowie. Znajduje się tam szpaler starych drzew, wśród nich grupa pięknych lip.

Kapliczka Podworska murowana słupowa wewnątrz z drewnianą figurą Św. Jana Nepomucena znajdująca się na parceli pani Wandy Cabaj. Powstała w połowie XIX w. Przebudowana w 1980 r.

Kaplica mszalna murowana z figurą N.M. P. Niepokalanie Poczętej w Gumniskach przysiółek Kopaliny z ołtarzykiem z drewnianymi rzeźbami. Powstała w 1939 r. na działce ewidencyjnej nr 274/1. Zlokalizowana przy drodze gruntowej w pobliżu granicy z miastem Dębica. Wybudowana z intencji za szczęśliwy powrót z USA w 1931 r. Kaplica służyła jako kaplica mszalna, obecnie zamknięta i nie używana do tych celów. Zbudowana z cegły na rzucie prostokąta, tynkowana pod dwuspadowym dachem krytym blachą ocynkowaną.

Kapliczka słupkowa murowana z figurką Matki Bożej Różańcowej. Powstała na początku XX w. w 1945 r. żołnierz radziecki schronił się w kapliczce, co stało się powodem ostrzelania obiektu przez Niemców. Zlokalizowana po prawej stronie drogi do Dębicy.

Dom drewniany należący do Anny Cygan. Powstały w latach 40-tych XX w.

Kapliczka murowana w Latoszynie (domkowa) powstała w 1910 r. Zlokalizowana na granicy Dębicy, Latoszyna i Gumnisk przy drodze gruntowej Wystawili ją Jan i Marianna Pankowie z intencji dziękczynnej za urodzenie córki Jadwigi. W środku kapliczki znajdowała się figura Matki Bożej z Dzieciątkiem. która na prośbę wnuków została przekazana do kościoła p.w. Matki Bożej Anielskiej w Dębicy pod warunkiem wykonania replikacji. Kopie przeniesiono do kapliczki 15 sierpnia 1982 r. Matka Boska trzyma na lewej ręce Dzieciątko Jezus stoi na globie ziemskim i depcze głowę smoka trzymającego w paszczy jabłko, a pod stopami widoczny sierp księżyca. Kapliczka murowana z cegły, na rzucie prostokąta, pod dwuspadowym dachem krytym blachą. Kapliczka remontowana w 1944 r. – zbijano stare tynki, przemalowano wnętrze, zmieniono pokrycie dachu, wykonano nowe drzwi metalowe w miejsce drewnianych.

Kapliczka murowana (domkowa) z cegły. Zlokalizowana na byłym cmentarzu cholerycznym, w pobliżu lasu. Powstała w połowie XIX w. Zburzona w 1944 r. Odbudowana w 1982 r. Nad wejściem Kapliczki umieszczona jest czarna tabliczka z tekstem:

„TU SPOCZYWAJĄ MIESZKAŃCY LATOSZYNA I PODGRODZIA OFIARY EPIDEMII CHOLERY Z POŁOWY XIX w. ŚWIATŁOŚĆ WIECZNA NIECHAJ IM ŚWIECI ZBURZONA KAPLICA W 1944 ROKU ZOSTAŁA ODBUDOWANA W 1982 ROKU STARANIEM KOZIOŁA BRONISŁAWA „.

Kapliczka słupowa murowana z drewnianą figurką Św. Jana Nepomucena. Zlokalizowana po płn. stronie drogi krajowej E-4, na lewym brzegu Ostrej, nr działki ewidencyjnej 218. Powstała w połowie XIX w. przebudowana w 1978 r. Murowana z cegły, pustaków, z betonowym cokołem, tynkowana. Dach wklęsło - wypukły, kryty blachą ocynkowaną. Wewnątrz umieszczona jest drewniana rzeźba w tradycji barokowej.

Kapliczka murowana domkowa z 1890 r. zlokalizowana w Paszczynie przed posesją obok drewnianego budynku mieszkalnego, pod lipą. Ufundowana przez Marynine Trytko 1 maja 1890 r. Remont kapliczki przeprowadzony w latach 70-tych. Niegdyś pełniła funkcję filialnej kaplicy mszalnej do czasu wybudowania kościoła w Paszczynie. Murowana z cegły, na rzucie prostokąta, tynkowana, pod dwuspadowym dachem krytym czerwoną dachówką ceramiczną. Ołtarzyk drewniany barokowo – ludowy. W centralnej części obraz przedstawiający siedzącą Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus na kolanach i klęczącym Św. Dominikiem.

Kaplica drewniana w Podgrodziu - powstała w 1870 r. użytkowana do 1979 r. jako mszalna. Zlokalizowana przy drodze E-4 po stronie płd., w centrum wsi . Kapliczka remontowana w latach 1975-76, a w 2002 r. przesunięta z pasa drogowego na działkę ofiarowaną na rzecz Parafii pw. Przemienienia Pańskiego w Podgrodziu przez panią Lucynę Sikorę i Marię Pyzińską. Fundatorem kapliczki jest pan Wojciech Sudyka. Kaplica na rzucie prostokąta, szalowana, przykryta dachem dwuspadowym, krytym blachą.

Relikty parku powstałego koło XIX w. Zapisany do rejestru zabytków 17.02.1986 r.

Kapliczka murowana z figurką Św. Jana Nepomucena w Pustkowie. Powstała początkiem XIX w. Zlokalizowana na skrzyżowaniu dróg z Dębicy do Mielca i z Pustkowa do Krownic na działce ewidencyjnej nr 1848. Kapliczka po kilku remontach (1975 r., 1994 r.). Fundacja właściciela dworu dziękczynna za ocalone życie w wypadku na zakręcie drogi, z 4 kolumnami, wewnątrz drewniana rzeźba polichromowana. Dach kapliczki wsparty na pięciu kolumnach w ustawieniu nawiązujących do kształtu cokołu, piąta kolumna usytuowana na osi kapliczki i wysunięta pod daszek tworząca tło dla figury. Drewniana figura Św. Jana Nepomucena w stylu barokowym datowana na okres powstania kapliczki. Figura podtrzymuje w rękach krucyfiks symbol wierności Chrystusowi. Ostatnie przemalowanie rzeźby było w 1975 r.

Obelisk murowany zlokalizowany przy drodze z Dębicy do Mielca. Powstał w 1933 r. Ufundowany przez J. Kielura dla uczczenia Roku Jubileuszowego.

Kościół p.w. Świętego Stanisława Biskupa Męczennika stanowiący własność Parafii Rzymskokatolickiej w Pustkowie Osiedlu wpisany do rejestru zabytków pod pozycją A-71 dnia 21.02.2003 r. Usytuowany na działce ewidencyjnej nr 3604. Wzniesiony został w latach 1937-1939 równocześnie z budową fabryki chemicznej i budynków mieszkalnych dla pracowników w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego. Do użytku, bez wyposażenia oddany był w lutym 1939 r. Wybuch wojny przerwał prace przy obiekcie. Obecne wyposażenie wykonane wg projektu rzeźbiarza krakowskiego Mieczysława Stobierskiego w latach 1973-1974. Kościół murowany, otynkowany na rzucie krzyża, kryty stropodachem. Fasada zwieńczona kwadratową sygnaturką, flankowana dwoma kwadratowymi wieżami, pomiędzy nimi wejście do wnętrza. Wzdłuż ścian bocznych biegnie podcień, wsparty na słupach. Kościół wraz z osiedlem mieszkaniowym usytuowany w lesie, należy do nielicznych zachowań i w pełni zrealizowanych (fabryka, osiedle, kościół) przedsięwzięć w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego na terenie województwa podkarpackiego. Obiekt ten dokumentuje ważny etap historii II Rzeczpospolitej. W związku z wybudowaniem nowego kościoła, istniejący przestał być użytkowany. Po remoncie w/w obiekt pełni funkcję kaplicy pogrzebowej.

Zespół willi Murowane powstały w latach 1938-1939, zostały wniesione dla pracowników Fabryki Chemicznej w ramach COPU.

Murowany dwór pochodzi z XVII wieku, rozbudowany został w wieku XVIII. Barokowy, piętrowy, na planie prostokąta z sześcioboczną basztą alkierzową przy pn. – zach. narożniku, nakryty czterospadowym dachem, z gładkimi, dzielonym rzędami okien elewacjami. Do naroża przylega baszta z dachem namiotowym, której wnętrza oświetlają okna umieszczone w górnej kondygnacji. Piwnice nakryte są sklepieniami kolebkowymi, pomieszczenia parteru – stropami drewnianymi. Dwór jest pięknie położony, otoczony zespołem stawów. Obecnie właścicielem dworu jest Zbigniew Sitek.

Kapliczka domkowa murowana w Stasiówce zlokalizowana przy drodze Dębica – Wielopole po stronie lewej, powstała w 1883 r. Dach kapliczki kryty czerwoną dachówką ceramiczną. Na ścianach kapliczki 3 obrazy: obraz Matki Boskiej Częstochowskiej w drewnianych ramach, reprodukcja obrazu Serce Maryi, obraz Matki Boskiej Częstochowskiej w złoconych ramach z podpisem „Pod Twoją Obronę Uciekamy Się”.

Kapliczka murowana z pustaków z drewnianą figurą Matki Bożej z Dzieciątkiem powstała na początku XX wieku, zlokalizowana przy drodze do Łupin na skrzyżowaniu z drogą lokalną. Przebudowana i przesunięta w związku z budową drogi w 1958 r. Ściany z pustaków, tynkowane. Dach dwuspadowy, kryty czerwoną dachówką ceramiczną. Figura Matki Bożej z Dzieciątkiem umieszczona centralnie – rzeźba ludowa drewniana z XIX wieku.

Kapliczka domkowa z drewnianymi figurkami N.M.P. Niepokalanie Poczętej i Chrystusa Zmartwychwstałego, zlokalizowana po str. płd. drogi do Stobiernej i Nagawczyna, na płd. stoku przy polnej miedzy na granicy wsi Stasiówka i Stobierna powstała w połowie XIX wieku. Pierwsza kapliczka murowana z kamienia, kryta blachą została w znacznym stopniu uszkodzona w czasie II wojny światowej. W 1963 r. została rozebrana i zastąpiona nową murowaną z pustaków. Ze starej kapliczki przeniesiono dwie zabytkowe drewniane rzeźby: Chrystusa Zmartwychwstałego i N.M.P. Niepokalanie Poczętej.

Kapliczka drewniana domkowa z drewnianą figurą Św. Stanisława Biskupa Męczennika w Stobiernej powstała na początku XX wieku (okres I wojny światowej), zlokalizowana przy drodze gruntowej lokalnej przez las do Lubziny i Zawady, w pobliżu lasu pod dwoma lipami. Intencja dziękczynna za przeżycie ludności Podlaska w czasie bitwy rosyjsko-austriackiej. Kapliczka o konstrukcji słupowej, pod dwuspadowym dachem krytym dachówką cementową. Figurka drewniana prawdopodobnie z XIX w. Na ścianie bocznej reprodukcja obrazu Matki Boskiej Zawadzkiej w drewnianych ramach z podpisem: „Matka Boska Zawadzka Obraz Koronowany w 1920 r.”

Kapliczka murowana domkowa z obrazem Jezusa Miłosiernego

Kapliczka murowana (domkowa) z drewnianą figurą Matki Bożej z Dzieciątkiem powstała pod koniec XIX wieku. Zlokalizowana na rozstaju dróg do Bud Łopuchowskich Stobierna-Laskowa, przy drodze na obrzeżach sadu. Dach kapliczki dwuspadowy kryty dachówką ceramiczną. Wewnątrz drewniany ołtarzyk ludowy w tradycji barokowej. Centralne miejsce zajmuje ludowa rzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem stojąca przed ołtarzykiem.

Kościół p.w. Św. Stanisława w Pustyni;

Kościół p.w. Św. Stanisława własność Parafii Rzymskokatolickiej w Pustyni, przeniesiony na cmentarz parafialny w Pustyni został wpisany do rejestru zabytków decyzją nr A – 201 z dnia 05.12.1979 r. i podlega ochronie konserwatorskiej. Zbudowany został w 1661 r., drewniany, jednonawowy, konstrukcji zrębowej, dach kryty blachą. Wieżyczka ma sygnaturkę słupową o charakterze barokowym. Wyposażenie wnętrza: ołtarz główny – późnorenesansowy początek XVII wieku, ambona – wczesnobarokowa XVII wieku, rzeźby: MB z Dzieciątkiem z końca XV wieku, Św. Andrzeja z XVII wieku, ornaty z XVIII wieku. Stanowi przykład drewnianego budownictwa ludowego.

Sanktuarium Maryjne w Zawadzie;

Kościół p.w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Zawadzie, Dawny drewniany kościół zbudowany został w 1956 r. przez ówczesnego właściciela okolicznych dóbr Stanisława Ligęzę. Przy kościele bp. M. Szyszkowski w 1629 r. erygował kolegium misjonarzy, którym zalecił opiekę nad łaskami słynącymi z obrazu Najświętszej Marii Panny. Po cudownym uzdrowieniu za wstawiennictwem Matki Bożej zawadzkiej syna Achacego z rogu Ligęzów, postanowił on ufundować jako wotum nowy kościół w Zawadzie. Wybudowany on został w latach 1646-1656. W ciągu wieków wielokrotnie był odnawiany i przebudowywany aż po nasze czasy. Pierwotnie kościół wczesnobarokowy, z kamienia z użyciem cegły (obecnie otynkowany) kryty blachą, jednonawowy z półkoliście zamkniętym prezbiterium. W korpusie głównym kościoła w grubych murach umieszczone są okna zamknięte półkoliście w dwóch sferach. W ostatnich latach przeprowadzono gruntowny remont świątyni, do której dobudowano od strony głównego wejścia przedsionek z ołtarzem do odprawiania mszy polowych oraz wysoką wieżę. Wyposażenie wnętrza z XVII-XIX w. Na uwagę zasługuje ołtarz główny z XVIII w. a w nim słynący łaskami obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z końca XVI w., koronowany dwukrotnie przez bpa L. Wałęgę w 1920i 1924 r. Dzwony odlano: jeden w 1617 r. drugi w 1921 r. w dowód dziękczynienia za ocalenie Polski po wojnie z bolszewicką Rosją. Podczas działań militarnych I wojny światowej, wystrzelony w kierunku kościoła w Zawadzie pocisk artyleryjski utkwił w pobliskiej akacji, gdzie znajduje się do dzisiaj.

Zespół pałacowo - parkowy w Zawadzie;

Zespół pałacowo – parkowy, murowany, obecny tzw. zamek z basztą, został wybudowany na początku XIX w. przez Atanazego Raczyńskiego według projektu Karola F. Schinkla. Wcześniej znajdował się tam renesansowy dwór wzniesiony w XVI w. jeszcze przez Ligęzów na murach XVI wiecznego dworu Ligęzów. Całość ogrodzona była murem wykonanym z polnych kamieni, poza którym rozpościerał się wielohektarowy park. Zespół pałacowo-parkowy obejmuje: kaplicę z basztą, oficynę, pralnię, budynek mieszkalny, rządówkę, budynek bramy, chmielarnię, gorzelnię, stajnię, studnię z dwiema kamiennymi obeliskami oraz ogrodzenie które to wpisane zostały do rejestru zabytków pod pozycją A-253 dnia 18.03.1972 r. Z okazałego pałacu (zniszczonego w 1915 r.) pozostała do dziś tylko jedna baszta z przyległym budynkiem oraz neogotycką bramą wjazdową i murem od strony południowej. We wschodniej części umiejscowiony jest neobarokowy, piętrowy pałacyk wybudowany około 1918 r. Po jego południowej stronie znajduje się zabytkowa studnia z końca XVIII w.

Stary park dworski z majątku Raczyńskich w Zawadzie pozostał z XVII-XIX wieku z kilkusetletnimi drzewami (dęby, lipy, jesiony). Pośrodku parku położone jest niewielkie wzniesienie porośnięte starymi dębami, a pod nim sklepiona piwnica-lodownia, pełniąca dawniej rolę spiżarni. Wpisany w rejestr.

Karczma z przełomu XVIII/XIX wieku w Zawadzie;

Karczma przydrożna z przełomu XVIII/XIX wieku, murowana, z drewnianym podcieniem na planie prostokąta nakryta czterospadowym dachem „polskim” (dach łamany, uskokowy, o jednakowym spadku obu części).Mimo, iż posiada późniejsze dobudówki i nowy wystrój wnętrza, zaliczana jest, podobnie jak zachowana baszta i przylegająca do niej część północnej oficyny, do jednego z najpiękniejszych zabytków architektury i budownictwa ziemi dębickiej. Przebudowana również była, w stylu barokowym na potrzeby kręconych tu filmów w 1970 r. (m.in.„Ojciec Królowej” ,Przypadki starościna Wolskiego”).Wpisana jest w rejestr zabytków pod pozycją A-254 dnia 10.12.1969 r.

Park Podworski Słotwinówka;

Park podworski „Słotwinówka” z aleją dojazdową powstały w I połowie XIX w. wpisany do rejestru zabytków. Park jest własnością Agencji Nieruchomości Rolnych w Rzeszowie. Znajduje się tam szpaler starych drzew, wśród nich grupa pięknych lip.

Zespół dworsko-parkowy w Nagawczynie;

Dwór murowany powstały przed 1849 r. W czasie gdy mieszkał w nim dzierżawca I. Pieniążek, gościł u niego w II połowie XIX wieku znany poeta Adam Asnyk. Przed przejęciem budynku dworu na potrzeby szkoły elementarnej, zamieszkiwał tam zarządca dóbr Raczyńskich, Włodzimierz Borowski. Murowany, piętrowy dwór na planie prostokąta, otoczony niewielkim parkiem obecnie nie spełnia już funkcji szkoły, ponieważ w pobliskim sąsiedztwie wybudowano nowoczesną, dużą Szkołę. Przy zachodniej ścianie znajduje się weranda z balkonikiem, otoczonym betonową balustradą. Opodal stoi dworski czworak z drugiej połowy XIX wieku. Rozbudowany w II połowie XIX w oraz w 1938 r.Park powstał w 1 połowie XIX w. Wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-276. Znajdują się tu okazy starych drzew o imponujących rozmiarach, głównie lipy, dęby, topole i jesiony.

Kapliczki w Głobikowej, Braciejowej, Gumniskach, Paszczynie, Pustkowie.

Kapliczki wiejskie z których jedne były wyrazem indywidualnego, inne zbiorowego aktu wdzięczności- na podziękowanie za wysłuchanie próśb, za wyleczenie z choroby, za powrót z wojny, za uchronienie od zarazy, głodu czy innej klęski, za wybawienie z niebezpieczeństwa. Kapliczki stanowiły też w przeszłości pewnego rodzaju katechizm, swoistą formę nauczania Kościoła, miały wpływ na kształtowanie się oblicza wspólnot mieszkających w danym przysiółku czy osadzie. Były czynnikiem kształtującym dzień powszedni tych, którzy gromadzili się przy nich tak w chwilach smutnych jak i radosnych. Z niektórymi kapliczkami ludzie są tak zżyci jak ze swoimi domami i swoim dobytkiem. Wrosły one w organizm wioski, są związane z dziejami ludzi mieszkających, są dla nich oazami modlitwy i religijnego kultu, otaczane są miłością.

Gmina Iwierzyce

Kościół parafialny w Bystrzycy pw. św. Franciszka z Asyżu;

Usytuowany na południowym krańcu wsi, w połowie łagodnego i niskiego stoku. Wokół kościoła zasadzono drzewa, tworząc klimat typowy dla wszystkich starszych kościołów w okolicy. Nieopodal kościoła rozciągają się resztki parku. Jego usytuowanie i rozległość dobitnie świadczy o jego dawnej świetności. Wybudowany został w latach 1932 – 1935 przez majstra ciesielskiego Pawła Sikorę wg projektu architekta Zdzisława Mączeńskiego. Jego bryła nawiązuje do drewnianego budownictwa sakralnego. Jest on jedną z niewielu realizacji kościelnych w XX w. Z wykorzystaniem drewna jako budulca. Budynek jest zrębowy, oszalowany na kamiennej podmurówce, jednonawowy, nieorientowany, z wieżą od wschodu i niższym prezbiterium od zachodu. Dachy oddzielne: wielopołaciowy nad prezbiterium, siodłowy, zwieńczony latarnią nad wieżą.

Kościół Św. Michała Archanioła w Nockowej - XIX w.

Parafia w Nockowej powstała w XV wieku. Pierwotny Kościół był drewniany, wybudowany w roku 1596. Obecny Kościół wzniesiono w roku 1859 jest on murowany, trójnawowy, bazylikowy z wieżą. Ołtarz boczny pochodzi z XVIII wieku, przerobiony w 1960 roku. Na plebani znajduje się krzyż metalowy z 1970 roku z piętnastoma wizerunkami tajemnic różańca. Księgi metrykalne prowadzone od 1721 roku, dzwonnica murowana, dzwon gotycki z XV wieku.

Dwór F.K Preka w Sielcu - XIX w.

Dwór wzniesiony w 1842 roku przez Franciszka Preka, właściciela wsi, pamiętnikarza, poety i malarza amatora. Właściciel był prekursorem szkolnictwa w Sielcu. W swoim dworze kazał uczyć wiejskie dzieci. Następnymi właścicielami Sielca byli: Tadeusz de Borek Prek, Abracham Gleicher, Weeber, Zofia i Bronisław Nowińscy, Tałasiewiczowie. Rozbudowany został w 1939 roku, spalony rok później, wyremontowany i przeznaczony na szkołę. Budynek murowany, potynkowany, na rzucie prostokąta, parterowy i niepodpiwniczony. W jednym z pomieszczeń znajduje się zabytkowy kominek z XIX wieku. dach łamany polski, pokryty dachówką. Dwór wpisany do rejestru zabytków pod numerem A – 963 z dnia 6 maja 1976 r.

Pałac Lubinieckich i Michałowskich w Iwierzycach - XVIII w.

Pałac usytuowany na wzgórzu, wybudowany pod koniec XVIII wieku. został częściowo przebudowany w XIX i XX wieku. Ma kształt prostej, zwartej bryły, opiętej na narożach lizenami. Wejściowa fasada jest poprzedzona gankiem wspartym na czterech kolumnach, które dźwigają okazały taras, otoczony metalową balustradą. Pałac przykrywa klasyczny łamany dach polski. Wokół pałacu rozciągają się pozostałości po dawnym parku i Według posiadanych materiałów źródłowych sołectwo i majątek Iwierzyce był w rękach hrabiny Walerii Eleonory Lubienieckiej, następnie rodziny Michałowskich, Marii z Dembińskich Starowieyskiej. W skład zespołu dworskiego wchodzą: budynek dworu, oficyny, rządcówka, stajnia i obora. Posiada on wpis do rejestru zabytków z dnia 6 maja 1976 r., pod nr rej. A – 960. Dwór usytuowany jest na wzniesieniu i stanowi główny akcent całego założenia i centralny punkt otaczającego go parku. Pierwotny dwór wybudowany został na przełomie XVIII i XIX wieku, najprawdopodobniej około 1889, wg autora projektu budowniczego Zatro z Rzeszowa. Obecny wygląd zawdzięcza przebudowie w latach 1921 – 1925 wg projektu Marii z Dembińskich Starowieyskiej. W 1937 r. Ludwik Starowieyski zelektryfikował zabudowania dworskie. Był on ważną postacią w regionie. Jako członek pierwszej Rady Powiatowej i Wydziału Powiatowego w Ropczycach wiele zdziałał dla okolicy. Będąc wspólnikiem spółki akcyjnej w 1937 r. założył z tutejszymi ziemianami przedsiębiorstwo Zakłady Przemysłowe Sędziszów Małopolski Sp. z o.o., które zajmowało się obróbką drewna i metali. Z jego inicjatywy w Iwierzycach powstało koło producentów i hodowców prosiąt. Sam zajmował się hodowlą bydła zarodowego, prosiąt, koni dla potrzeb wojska. Starowieyscy byli posiadaczami dworu do 1944 r. Po II wojnie światowej zespół dworski przejęty został na własność Skarbu Państwa. W latach 1945 – 1946 zorganizowano w Iwierzycach Powiatową Szkołę Gospodarstwa Wiejskiego. Kolejnym użytkownikiem budynków dworskich była Tuczarnia Trzody Chlewnej. Od 1996 roku właścicielem zespołu dworskiego jest osoba prywatna.

Gmina Ropczyce

Kościół Parafialny p.w. Przemienienia Pańskiego z XIV w.;

Pierwotnie Kościół był pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego. Został wzniesiony około roku 1368. Następnie spalony w roku 1669. Po pożarze przebudowany w 1873, wbudowano wówczas nawy boczne, podwyższono mury, dodano wieżę zachodnia i wieżyczkę na sygnaturkę. Kościół jest murowany z cegły, trójnawowy. Pierwotnie na placu kościelnym był umieszczony cmentarz, który używano jeszcze w XVIII wieku, należy wiec pamiętać o tym i bez widocznej przyczyny nie przechodzić po mogiłach, które są już dzisiaj niewidoczne. Ropczycka świątynia parafialna nie zawsze była świątynia katolicką, w połowie XVI wieku była siedzibą Arian.

Kościół p.w. Najświętszej Marii Panny z XVIII wieku - obecnie sanktuarium;

Kościół wzniesiony około 1730 roku, odnawiany kolejno w latach 1883 i 1951. Zbudowany w stylu późnobarokowym, murowany, potynkowany. Jest jednonawowy z prezbiterium zamkniętym apsydą. Wokół Kościoła drewniane ogrodzenie z roku 1883, w którym umieszczono bramkę wspierającą dach, zwieńczony latarnią z czterema słupami. Wewnątrz tej latarni umieszczona jest późnobarokowa rzeźba Świętego Jana Nepomucena z XVIII wieku. Kościół ten przez mieszkańców Ropczyc popularnie zwany „Kościółkiem”. To sanktuarium, miejsce kultu Matki Bożej Ropczyckiej. Przedmiotem tego kultu jest gotycka figura Matki Bożej z Dzieciątkiem. To rzeźba drewniana o wysokości około 60 centymetrów, która znajduje się w głównym ołtarzu. Jest ona zasłaniana obrazem na desce przedstawiającym scenę Zwiastowania, to kopia obrazu Rafaela. Początek kultu figury Matki Bożej można łączyć z XVI-wiecznym cudem uzdrowienia młodej dziewczyny i objawieniem się Maryi na drzewie śliwy. W obecnym Kościele za ołtarzem głównym znajduje się duży pień drzewa, z wyciętą wnęką, której wymiary świadczą, że faktycznie mogła tam być umieszczona figura. Historycy uważają, że pochodzi ona z XV wieku i pochodzi ze Śląska lub Krakowa.

Zespół dworski w Łopuchowej.

Dwór pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. Budowla jest murowana i podtynkowana, wybudowana na planie prostokąta, parterowa i podpiwniczona dawniej dwór otaczał przepiękny park z aleja brzozową. Właściciel dworu - Stanisław Mielczarek przywoził z zagranicznych wypraw lub sprowadzał sadzonki roślin, nieznanych wówczas na tym terenie. Do dnia dzisiejszego niewiele zachowało się z dawnej świetności parku. Nadal jednak możemy podziwiać dęby szypułkowe oraz dęby czerwone, które są uznawane za pomniki przyrody. Obok dworu znajdują się też okazy lip. Obecnie mieści się tu szkoła podstawowa.

Kościół Św. Michała Archanioła w Małej - wzniesiony w latach 1593-1595.

Wybudowany został w latach 1593 – 1594 z inicjatywy Rafała i Elżbiety Łyczków oraz Bąkówny z Brzezia. Konsekrowany w roku 1597 w połowie XIX wieku został rozbudowany, dobudowano wieżę, a w 1958 roku kaplicę północną. Jest to Kościół położony na wzniesieniu, pośród drzew. Podmurowany, drewniany, z murowaną wieżą w dolnej kondygnacji. Dzwonnica mieści dwa dzwony, pierwszy pochodzi z roku 1634 ufundowany przez Katarzynę Łyczkową, odlany przez słynnego Jakuba Erlichera z plakietką Matki Boskiej z Dzieciątkiem, drugi jest z początku XIX wieku z fryzem girland, który został przywieziony z Ziem Odzyskanych.

Kościół Św. Michała Archanioła w Witkowicach - powstał ok. 1760-1761 z fundacji Michała Sołtyka, kasztelana sandomierskiego

Kościół parafialny z drugiej połowy XIV wieku. Pierwotny Kościół był pod wezwaniem Świętej Doroty, wspominał o nim już słynny kronikarz Długosz. Kościół drewniany, orientowany, na kamiennym podmurowaniu. Zabytkowa kamienna chrzcielnica z przełomu wieku XVII i XVIII, obraz Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej z XVIII wieku oraz rzeźba gotycka Pieta, przekazana do Muzeum Diecezjalnego do Tarnowa. Na plebani istnieją wyciągi z wizytacji Kościoła, jakie odbyły się w latach: 1607, 1618.

Dwór w Lubzinie - Sepnicy - zbudowany na przełomie XVIII i XIX w.

Dwór wzniesiony został w XIX wieku prawdopodobnie przez Macieja Garbaczyńskiego, który był dzierżawcą wsi Sępnica. W drugiej połowie XIX wieku przeszedł na własność rodziny Raczyńskich. Obecnie mieści się tutaj przedszkole. Jest to budynek murowany z cegły i kamienia, potynkowany. Jest parterowy i podpiwniczony, od strony frontu pierwotnie istniał ganek, okna dworku powiększono w 1970 roku, dach czterospadowy pokryty blachą. Przed dworem od północnej strony znajduje się altana grabowa z kasztanem w środku, założona w połowie XIX wieku.

Kapliczka Św. Jana Nepomucena w Ropczycach datowana na XVIII wiek

Kapliczka wzniesiona na przełomie XIX i XX wieku, stoi po prawej stronie drogi przecinającej rynek Ropczyc i biegnącej w kierunku Sędziszowa, otoczona zielonym skwerem. Ma bardzo oryginalny kształt, składa się z pseudogotyckiego baldachimu wspartego na czterech kolumnach, zdobionego ażurowym frezem. Pośrodku, na niskim cokole stoi rzeźba Świętego Jana Nepomucena.

Kościół parafialny w Lubzinie pw. św. Mikołaja Biskupa.

W 1891 wybudowano kaplicę Matki Bożej Różańcowej. W miejscu, gdzie w latach 1891-1904 stała ta kaplica, w latach 1904-1905/06 wybudowano obecny kościół. Jej budowę sfinansowano z darowizny Józefy Paliszewskiej (z 1871) i z ofiar wiernych z okolicznych wsi. W tym czasie proboszczem w Lubzinie był ks. Maciej Miętus. Plany budowy sporządzone zostały w 1893 przez krakowskich architektów Karola Zarębę i Władysława Łuczyckiego. W 1902 przekształcił je Teodor Talowski. Budowę świątyni w Lubzinie prowadził J. Krajewski. W jej wnętrzu znajdują się ołtarze, wykonane przez Walentego Lniewskiego, Wojciecha Samka i Jana Brudnego. Ołtarz główny i ambona zostały wykonane w Bochni, gdzie ich autor – Wojciech Samek – prowadził zakład kamieniarski. Leon Wałęga, ordynariusz tarnowski, konsekrował świątynię 31 sierpnia 1907 roku.

Dawny Pałac Skrzeczyńskich.

W pobliżu kościoła parafialnego, przy drodze w stronę torów kolejowych, znajduje się dawny pałac wzniesiony w 1899 dla rodziny Skrzeczyńskich. W XX w. należał on do Franciszka Skołuby, mieszkającego w Lubzinie. W 1946 przekazał go na utworzenie Państwowego Domu Matki i Dziecka w Lubzinie. W 1958 zakład ten przekształcił się w Państwowy Dom Pomocy Społecznej, który działa do dziś.

Cmentarz parafialny w Lubzinie.

W Lubzinie warto udać się na cmentarz parafialny, znajdujący się w pobliżu drogi E-4 (wcześniej chowano zmarłych na cmentarzu na placu obok kościoła). Na lubzińskiej nekropolii można spotkać kilkanaście starych kamiennych nagrobków z końca XVIII i początku XIX wieku. Łatwo zauważyć, że nie stawiano w Lubzinie bogatych grobowców, lecz średniej wielkości nagrobki, obramowania i grobowce. Wśród nich są miejsca spoczynku Teodora Kozakiewicza (zm. 1885 r.), właściciela Lubziny, w kształcie kolumny; Skrzeczyńskiego (zm. 1898 r.), z rzeźbą chłopca w stroju krakowskim. Na drugim końcu cmentarza jest obelisk upamietniający hitlerowskie ofiary II wojny światowej.

Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja w Łączkach Kucharskich.

Pierwsza wzmianka o parafii w Łączkach Kucharskich pochodzi z 1326 r. Poprzedni drewniany kościół spalił się w styczniu 1851 r., a obecny murowany został wybudowany w latach 1864-69, konsekrowany 08.07.1892 r. przez bpa Ignacego Łobosa. W 1913 r. została podwyższona wieża. Ponieważ kościół jest wybudowany w kotlinie na skrzyżowaniu źródeł wodnych, stale pękał i groziło mu zamknięcie. Ks. Stanisław Pękala w czasie remontu w 1956 r. odłączył nawę główną od wieży przez wybudowanie nowej ściany frontowej, ale dopiero odwodnienie i drenaż terenu w 1965 r. przyczyniły się do prawie zupełnej stabilizacji kościoła.W kościele wymieniono tynki, a polichromię figuralną wykonał mgr Józef Kawałka z Krakowa w 1967 r. W latach 1974-77 został wykonany nowy wystrój prezbiterium z marmurowym ołtarzem, wg projektu J. Klimka. Obok kościoła stoi dzwonnica z trzema dzwonami. Jeden z nich w czasie wojny uratowali parafianie przed konfiskatą. Dwa pozostałe odlane w 1956 r.

Plebania z XVIII wieku w Łączkach Kucharskich.

Na północ od kościoła znajduje się plebania. Jest to budynek jednopiętrowy, z gankiem wspartym na dwóch kolumnach. Wewnątrz zachowały się księgi parafialne od 1745 roku (choć tutejsza parafia istniała, jako pierwsza na tym terenie, już od 1326 roku).

Pomnik upamiętniający zbrodnie hitlerowską w Lubzinie.

W krajobraz i historię Lubziny wpisany jest pomnik, który upamiętnia zbrodnię hitlerowską dokonaną na polskich patriotach. 27 VI 1940 r. z zamku w Rzeszowie przywieziono do lubzińskiego lasu około 100 więźniów i rozstrzelano. Ofiary pochowano w dwóch sąsiednich zbiorowych mogiłach.

Cmentarz Żydowski w Ropczycach.

Został założony w XVIII w. Ostatni znany pochówek odbył się podczas II wojny światowej. Niemcy w owym czasie całkowicie zdewastowali cmentarz. Macewy zostały użyte do utwardzenia lokalnych dróg. Na powierzchni 1 ha nie zachował się żaden nagrobek. W 1988 r. mieszkańcy Ropczyc ufundowali pomnik poświęcony Żydom wymordowanym przez Niemców podczas II wojny światowej.W latach 90. teren cmentarza został ogrodzony. Nad grobem rabina Izaaka Libermanna postawiono ohel.

Gmina Sędziszów Młp.

Kościół parafialny p.w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny

Kościół parafialny p.w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny położony jest na wschód od rynku, po drugiej stronie głównej drogi. Zasadniczy korpus budowli wzniesiony został w latach 1694 - 1699. Poprzedni kościół parafialny był drewniany i został zniszczony w połowie XVII w., w wyniku najazdu na miasto wojsk szwedzkich lub siedmiogrodzkich. Fundację zainicjowali Feliks i Krystyna Potoccy, a kontynuował ich syn, Michał. Pierwotny projekt, autorstwa Tylmana z Gameren, przewidujący budowę wzdłuż nawy głównej dwóch rzędów kaplic, połączonych przejściami, nie doczekał się realizacji. W 1762 r. kościół popadł w ruinę. W latach 1788 - 92 przeprowadzono remont, połączony z kontynuacją budowy. W roku 1792 świątynia została konsekrowana. Ćwierć wieku później pożar zniszczył całe wyposażenie. W czasie drugiej wojny światowej, w wyniku ostrzału artyleryjskiego, ucierpiała ściana wschodnia i zakrystia. Świątynia została zbudowana w stylu późnobarokowym, jest trzynawowa, bazylikowa. W północnej nawie bocznej zachował się fragment stiukowej dekoracji, współczesnej kościołowi, przedstawiający tarczę z herbami Pilawa Potockich i Szreniawa Lubomirskich oraz inicjałami Michała Potockiego. Z pierwotnego wyposażenia zachowały się rzeźby św. Stanisława, św. Wojciecha oraz Matki Boskiej. Główne wejście do kościoła ozdobione jest portalem z czarnego marmuru, składającym się z uskokowo postawionych lizen, z wolutowymi konsolkami oraz zwieńczenia w kształcie trapezu, ujętego girlandami. Nad portalem znajduje się herb Pilawa Potockich. Ściana zachodnia, w której znajduje się wejście, jest dwukondygnacyjna, zdobiona pilastrami z toskańskimi i korynckimi kapitelami. W dolnej kondygnacji, pilastry dźwigają belkowanie, zwieńczone trójkątnym, przełamanym szczytem. Nad nawą główną umieszczona jest ośmioboczna, ażurowa wieżyczka na sygnaturkę, przykryta baniastym hełmem. Na strychu, tuż pod linią dachu widoczne są otwory kluczowe, świadczące, że kościół pełnił również funkcje obronne. Ołtarz główny został wykonany w 1888r. przez braci Ligęzów i Aleksandra Krywulta. Polichromia z 1974 r. jest dziełem Stanisława Szmuca. Na placu kościelnym, od strony południowo - wschodniej, stoi figura Matki Boskiej, wzniesiona po drugiej wojnie światowej w podziękowaniu za ocalenie parafii w czasie okupacji. Od strony zachodniej umieszczono głaz z tablicą pamiątkową, poświęconą ks. Jerzemu Popiełuszce. Plac kościelny otacza mur z drugiej połowy XVIII i z XIX w., połączony z nieużywaną już dzwonnicą z 1823 r. Nowa została zbudowana w XX w. i znajduje się z północnej strony kościoła.

Kościół w Czarnej Sędziszowskiej p.w. Stanisława Biskupa i Męczennika z XIX w.;

Wzniesiony w latach 1828-30 w stylu klasycystycznym, wewnątrz polichromia z 1894 r.

Kościół w Zagorzycach Górnych p.w. Świętych Apostołów Piotra i Pawła z 1922 r.;

Wzniesiony w latach 1932-37 wg projektu Włodzimierza Gruszeckiego, murowany z cegły silikatowej, trójnawowy.

Zespół klasztorny OO. Kapucynów z XVIII w.;

Kościół i klasztor OO Kapucynów położony jest po prawej stronie głównej drogi, na wschód od centrum miasta. Fundatorem konwentu był wojewoda wołyński, Michał Potocki. Klasztor zbudowano w latach 1739 - 41, zaś świątynia p.w. św. Antoniego została wzniesiona w latach 1741 - 1756. Całość zaprojektował architekt Jan de Oppitz, sprowadzony ze Lwowa. Dokument konsekracji kościoła pochodzi z 28 września 1766 roku. Ledwie fundacja zdołała okrzepnąć, nastały czasy austriackiej okupacji. Znany z antykościelnej polityki cesarz Józef II w ciągu kilku lat skasował w Austrii 700 klasztorów. Sędziszowski konwent uniknął kasaty, ponieważ w promieniu 30 kilometrów nie było innego. Zamknięto jednak nowicjat, zabroniono prowadzenia studiów teologicznych, zaś w klasztorze umieszczono żołnierzy. Wielu braci z sędziszowskiego klasztoru dało przykład postaw patriotycznych w latach walki o niepodległość kraju. Ojciec Lucjusz w 1768 r. wstąpił do konfederacji barskiej w charakterze kapelana, ojciec Kosma Lenczowski w ten sam sposób służył legionistom w czasie pierwszej wojny światowej. Szczególnie należy podkreślić bohaterstwo ojca Rudolfa Jakubka, który dobrowolnie wyjechał na roboty do Niemiec, w czasie drugiej wojny światowej, by tam wspierać duchowo polskich robotników przymusowych. Kościół, otoczony budynkami klasztornymi, ukazuje jedynie północną, wejściową fasadę. Jest to budowla, składająca się z szerokiej i krótkiej nawy, prezbiterium oraz niskich, prostokątnych kaplic po bokach. Wejście do kościoła zdobi skromny, kamienny portal, zwieńczony trójkątnym szczytem. W ołtarzu głównym umieszczony jest obraz, przedstawiający św. Antoniego Padewskiego, namalowany przez Szymona Czechowicza w latach 1762 - 65, przeniesiony z kościoła kapucynów w Olesku. Poniżej, nad tabernakulum, widnieje malowany na desce obraz Matki Boskiej Częstochowskiej z XVII w., przekazany do kościoła przez fundatora, Michała Potockiego. Jak mówi tradycja, jest to obraz obozowy wojewody. Wśród wiernych cieszy się on opinią słynącego łaskami. Spośród innych elementów wystroju świątyni, warto wymienić rokokowy krucyfiks z trzeciej ćwierci XVIII w., cudowny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, tzw. „Śnieżnej”, zapewne z XVII w., pochodzący z kościoła kapucynów w Kutkorzu czy pięć kropielnic z czarnego marmuru z połowy XVIII w. 5 marca 2003 r. w kościele umieszczono krzyż, przywieziony ze zrujnowanego klasztoru kapucyńskiego z Kutkorza. Klasztor, pierwotnie jednopiętrowy, został rozbudowany w 1930 roku. Nad dwoma skrzydłami dobudowano drugie piętro. W dwóch narożnikach kompleksu wznoszą się czworoboczne pawilony. W klasztorze przechowywanych jest wiele cennych zabytków, m.in.: obrazy z 1754 r., przeniesione tu z klasztoru w Olesku : "Pokłon pasterzy", "Św. Franciszek pod krzyżem", "Ostatnia wieczerza", datowane na drugą połowę XVIII w.: "Chrystus błogosławiący dzieci", "Ucieczka do Egiptu". Skrzętnie przechowują też bracia portrety fundatorów: Michała Potockiego i jego żony, Marcjanny z Ogińskich. Zachowały się również ornaty, antependia, kielichy, relikwiarze, lichtarze, ofiarowane konwentowi przez Potockich. W klasztornej bibliotece przechowywanych jest około 4 tysiące starodruków z zakresu teologii, prawa kanonicznego, ascezy. Najstarsze pochodzą z XVI wieku. Przed kościołem rozciąga się dwupoziomowy, tarasowy dziedziniec. Na niższym tarasie stoi rzeźba Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej, wykonana w 1912 r. przez Wojciecha Samka. Cokół, na którym umieszczono figurę, zdobi herb Potockich – Pilawa.

Pałac Potockich wraz z koszarami

Koszary zostały wzniesione w początkach XVIII wieku, dla prywatnych wojsk Michała Potockiego. Pierwotnie stanowiły część zespołu pałacowego. Pałac w XIX wieku popadł w ruinę i został rozebrany, zaś koszary, do około 1900 roku, służyły wojsku austriackiemu. Znajdują się na rozległej równinie, na północ od klasztoru. Zabudowania składały się z czterech długich skrzydeł, otaczających prostokątny dziedziniec. Skrzydło południowe przeznaczone było na mieszkania, w skrzydłach wschodnim i zachodnim były pomieszczenia gospodarcze, zaś północne, z bramą przejazdową, służyło za stajnie. Dzisiaj większość obiektu popadła w ruinę. Najlepiej zachowane jest skrzydło południowe, zaadaptowane na mieszkania

Ratusz wybudowany przed 1620 rokiem;

Wybudowany przed 1620r., wielokrotnie remontowany, obecnie siedziba Urzędu Miejskiego.

Ruiny koszar w Górze Ropczyckiej z 1866 roku;

W obrębie zespołu znajduje się:dwór wzniesiony w trzeciej ćwierci XVIII w. przebudowany ok. 1938r., murowany, na planie prostokąta, częściowo podpiwniczony. Koszary wzniesione w 1866r. dla pułku Krakusów przez Kazimierza Starzeńskiego – właściciela majątku, później przeznaczone na oficynę dworską. Wieżyczka narożna tzw. pralnia zbudowana w XVIII w. Mur ogrodzeniowy zbudowany w XVIII w., otaczał czworokątny dziedziniec od strony wschodniej i północnej. Lodownia z XIX w. usytuowana na płn. wschód od pralni. Zespół folwarczny powstały przed 1849r., znajduje się na zachód od dworu, obejmuje budynki gospodarcze. Przy dawnej alei wjazdowej do zespołu dworsko - parkowego zachowały się figury świętych biskupów: Wojciecha i Stanisława. Z dawnego XIX-wiecznego zespołu parkowego zachowały się pojedyncze okazy modrzewia i dęby stożkowe pochodzące prawdopodobnie z dawnych klombów. Wschodnią granicę zespołu dworsko-parkowego tworzy wąwóz z zadrzewieniem liściastym tzw. Buczyna, dochodzący do trzech stawów podworskich wyremontowanych w roku 2003. W wąwozie znajduje się kaplica grobowa Starzeńskich z podziemną kryptą, wzniesiona ok. 1870 r. Jest to najcenniejszy zachowany fragment dawnego układu kompozycyjnego.

Kościół parafialny p.w. św. Jacka w Będziemyślu

Wzniesiony w latach 1919-21, Zbudowany w stylu neogotyckim, w pobliżu kościoła stoi kamienna figura św. Jana Nepomucena z XVIII w., w dzwonnicy obok kościoła jeden z dzwonów pochodzi z roku 1833 i został odlany w Berlinie.

Drukuj Poleć znajomym